Sandały robocze do pracy wewnątrz
Sandały robocze to otwarte obuwie do pracy wewnątrz, przeznaczone do użytkowania na równych i utrzymanych posadzkach. Ich konstrukcja wspiera przewiew stopy podczas chodzenia, dlatego mogą być używane m.in. w halach, magazynach, przy montażu i pracach wykończeniowych.
W tej grupie są modele bezpieczne oznaczone klasami S oraz obuwie zawodowe bez podnoska, dlatego zakres ochrony wynika z oznaczenia konkretnego sandała. Sandał jest tylko jednym elementem wyposażenia stanowiska — odzież roboczą, rękawice i ochronę oczu kompletuje się osobno, a sklep bhp zbiera je w jednym miejscu.
Na hali, w magazynie i przy pracach wykończeniowych
Na hali montażowej z gotową posadzką otwarta konstrukcja sandała może być wygodną formą obuwia do pracy wewnątrz, a model z klasą S należy rozważyć tam, gdzie występuje ryzyko uderzenia lub ściskania palców. W magazynie i na ciągach logistycznych warto ocenić stabilne ułożenie stopy oraz dobrać sandał z podnoskiem do ryzyka związanego z przemieszczanymi ładunkami. Gdy podłoga może zawierać ostre elementy, zastosowanie mają sandały S1P albo S1PS, ponieważ te oznaczenia obejmują odporność spodu na przebicie.
Przy pracach wykończeniowych na równym, uporządkowanym podłożu warto porównać sandał z lekkimi butami roboczymi, bo przy zbliżonej masie obuwia dają one osłonę śródstopia, której otwarty fason nie zapewnia. W miejscach, gdzie potrzebne jest zakrycie stopy przy pracy wewnątrz, buty robocze męskie oddychające stanowią inną formę obuwia. Stanowisko wymagające podnoska może też prowadzić do kategorii buty robocze z noskiem kompozytowym. Strefa wymagająca kontroli potencjału elektrostatycznego wymaga modelu oznaczonego ESD; samo obuwie z właściwościami antyelektrostatycznymi nie zastępuje takiego oznaczenia.
Od SB do S1PS: co zmienia klasa sandała
Klasa opisuje zakres właściwości sandała bezpiecznego, a nie samą otwartą formę obuwia. Sandały robocze z podnoskiem — nazywane też sandałami roboczymi z noskiem, bo chodzi o ten sam element konstrukcji — rozpoznaje się po klasach S, natomiast odporność na przebicie wynika dopiero z odpowiedniego dodatkowego oznaczenia. Nazwa sandały robocze antystatyczne odnosi się do właściwości antyelektrostatycznych, które klasa S1 obejmuje z definicji, a SB już nie; sprawdzaj ją w pełnym oznaczeniu modelu razem z wydaniem normy.
| Oznaczenie | Co dodaje | Kiedy wybrać |
|---|---|---|
| SB | Podstawowe właściwości obuwia bezpiecznego, w tym podnosek chroniący palce przed uderzeniem i ściskaniem. | Przy ryzyku dla palców na gotowej, równej posadzce. |
| S1 | Względem SB: zamknięty obszar pięty, absorpcję energii w części piętowej i antyelektrostatyczność. | Gdy poza ochroną palców potrzebne są te właściwości. |
| S1P | Względem S1: dodatkową odporność spodu na przebicie oznaczoną P. | Przy ryzyku ostrych elementów na podłodze; szerszą formę tego obuwia prezentują buty robocze S1P, niezależnie od fasonu. |
| S1PS | Względem S1: odporność spodu na przebicie z wkładką niemetalową w wariancie PS. | Gdy ryzyko przebicia wymaga tak oznaczonego sandała; bez tego ryzyka można rozważyć buty robocze S1 z ochroną palców. |
SRC, SR, FO i ESD — dodatkowe oznaczenia obecne w sandałach
Sandały robocze antypoślizgowe mogą mieć oznaczenie SRC albo SR, lecz są to różne wyniki badań i nie należy ich wzajemnie zastępować. SRC potwierdza pozytywny wynik obu prób stosowanych w starszym wydaniu normy, a SR oznacza dodatkową odporność na poślizg badaną według wydania 2022. FO odnosi się wyłącznie do materiału podeszwy w znormalizowanej próbie paliwowej, więc nie opisuje przyczepności na oleju ani odporności całego sandała na substancje chemiczne.
Oznaczenia dotyczące spodu i właściwości dodatkowych
P wskazuje odporność na przebicie uzyskaną wkładką metalową, a PS ten sam zakres ochrony uzyskany wkładką niemetalową, badaną mniejszym gwoździem; w nazwie klasy dają one odpowiednio S1P oraz S1PS. ESD służy kontroli potencjału elektrostatycznego człowieka i nie jest oznaczeniem obuwia elektroizolacyjnego; przy stanowiskach wymagających innych właściwości elektrostatycznych pomocne będzie porównanie z kategorią buty antyelektrostatyczne. CI i HI opisują odpowiednio izolacyjność zespołu podeszwy od zimna lub ciepła w znormalizowanej próbie. E oznacza absorpcję energii w obszarze pięty zmierzoną w znormalizowanej próbie i nie jest deklaracją wygody przy długim staniu — ta wynika z całej konstrukcji obuwia, którą można porównać w kategorii najwygodniejsze buty robocze.
EN ISO 20345, EN ISO 20347 i EN ISO 20344 w oznaczeniach sandałów
EN ISO 20345 określa wymagania dla obuwia bezpiecznego do pracy oznaczonego literą S, w tym dla modeli wyposażonych w podnosek bezpieczeństwa. EN ISO 20347 dotyczy obuwia zawodowego oznaczonego symbolem O, które nie jest wyposażone w podnosek bezpieczeństwa. Dlatego sandały robocze bez podnoska — spotykane też pod nazwami sandały robocze bez nosków albo sandały robocze bez blachy, choć chodzi o jeden i ten sam brak — należy rozpatrywać jako obuwie zawodowe, gdy dane stanowisko nie wymaga ochrony palców.
Rola badań i trwałego oznakowania
EN ISO 20344 określa metody badania obuwia przeznaczonego do ochrony indywidualnej oraz wymagania dotyczące jego elementów. Oznakowanie obuwia powinno być czytelne i nieścieralne, aby można było rozpoznać rozmiar, typ, datę produkcji, odniesienie do normy oraz właściwości ochronne. Gdy podnosek nie jest wymagany, buty zawodowe pozwalają przejść do odpowiedniego rodzaju obuwia, a buty robocze bez podnoska rozszerzają wybór fasonów o bardziej zabudowane modele.
Otwarta konstrukcja sandała a elementy wpływające na wybór
Budowa sandała wyznacza jego zastosowanie na czystej posadzce oraz elementy, które należy oceniać przy wyborze.
- Część wierzchnia: otwarta forma sprzyja przewiewowi podczas pracy wewnątrz, ale nie zakrywa stopy od góry jak pełny fason; jeszcze mniej zabudowanym rozwiązaniem są chodaki, w których zakres oznaczeń trzeba sprawdzić osobno.
- Podnosek: występuje w sandałach bezpiecznych zgodnych z EN ISO 20345 i odpowiada za ochronę palców przed uderzeniem oraz ściskaniem.
- Wkładka w spodzie: odporność na przebicie dotyczy modeli z oznaczeniem P albo PS, czyli klas S1P i S1PS; otwarta cholewka nie ma z tą właściwością nic wspólnego, bo dotyczy ona wyłącznie spodu sandała.
- Zespół podeszwy: FO odnosi się do materiału podeszwy, CI i HI do zespołu podeszwy, a SR oraz SRC do wyników badań poślizgu opisanych dla konkretnego modelu.
- Część piętowa: sandał roboczy ma zabudowaną piętę i dlatego może spełniać wymagania klasy S1, a oznaczenie E odnosi się do absorpcji energii właśnie w tym obszarze; gdy zakryte mają być także palce i śródstopie, bardziej zabudowaną formą są półbuty męskie.
Jak zawęzić wybór sandałów według ryzyka stanowiska
Dobór warto prowadzić od zagrożeń obecnych na stanowisku, a dopiero potem od fasonu i dodatkowych właściwości.
- Ryzyko dla palców — przy możliwości uderzenia lub ściskania palców wybór prowadzi do sandała bezpiecznego z klasą S; sandały robocze męskie z podnoskiem i sandały robocze damskie z podnoskiem wymagają oceny oznaczenia konkretnego modelu.
- Ostre elementy na podłodze — przy ryzyku przebicia od spodu potrzebny jest sandał S1P albo S1PS, a wybór między nimi zależy od tego, czy wkładka może być metalowa; gdy stanowisko wymaga bardziej zabudowanej formy, buty robocze S3 kierują do innej grupy obuwia.
- Kontrola potencjału elektrostatycznego — strefa EPA wymaga modelu z oznaczeniem ESD, przy czym o skuteczności decyduje cały układ: obuwie, posadzka i przyjęty na stanowisku sposób pomiaru, a nie sam but.
- Wilgoć i osłona stopy — praca w deszczu, błocie lub wilgotnym otoczeniu wymaga innej konstrukcji niż otwarty sandał; buty robocze wodoszczelne zapewniają właściwy kierunek, a trzewiki robocze są rozwiązaniem tam, gdzie potrzebna jest szersza osłona stopy i kostki.
Dopasowanie dla kobiet i mężczyzn
Rozmiar należy ocenić na długości stopy oraz podczas przejścia kilku kroków w obuwiu używanym do pracy. Modele damskie i męskie budowane są na innym kopycie, więc ten sam numer nie musi oznaczać tego samego dopasowania.
- Numeracja damska i męska: kopyto damskie bywa węższe w śródstopiu i pięcie przy tej samej długości wkładki, dlatego rozmiar sprawdzaj w tabeli konkretnego modelu, a nie po numerze z poprzedniej pary.
- Skarpeta robocza: warstwa noszona w pracy zmienia miejsce w sandale, więc dopasowanie dobrze sprawdzić razem z typową skarpetą.
- Stabilność podczas chodzenia: stopa powinna pozostawać na swoim miejscu bez przesuwania się ku przodowi ani unoszenia pięty.
- Przestrzeń i ucisk: ucisk palców lub krawędzi wskazuje na zbyt ciasne dopasowanie, a nadmierny luz pogarsza stabilność; przy potrzebie innego fasonu buty robocze damskie pomagają porównać formy przeznaczone dla kobiet.
- Inna forma obuwia: gdy rozmiar lub zabudowanie sandała nie odpowiada stanowisku, buty robocze męskie pozwalają przejść do szerszej grupy fasonów.
Kiedy otwarta konstrukcja nie wystarcza
Oznaczenia powinny odpowiadać rzeczywistemu ryzyku stanowiska, a otwarta forma pozostaje rozwiązaniem do pracy na czystych i równych posadzkach.
Gdy wystarczy sandał o innym oznaczeniu
- Ryzyko uderzenia palców prowadzi do sandała bezpiecznego z klasą S, podczas gdy obuwie zawodowe służy stanowiskom bez wymogu podnoska.
- Ostre elementy na podłodze uzasadniają wybór sandała S1P albo S1PS, ponieważ S1 i SB nie deklarują odporności na przebicie.
Gdy potrzebna jest inna konstrukcja
- Oleje i rozlania na posadzce wymagają obuwia dobranego pod materiał podeszwy oraz pełniejszej osłony stopy, bo samo FO opisuje wynik materiału podeszwy w próbie paliwowej, a nie przyczepność na oleju ani odporność całego sandała.
- Prace przy urządzeniach pod napięciem wymagają obuwia elektroizolacyjnego według odrębnej normy — ani ESD, ani właściwości antyelektrostatyczne nie są do tego przeznaczone i takiego obuwia nie zastępują.
- Wilgotne otoczenie wymaga bardziej osłoniętej formy niż sandał, dlatego kalosze są kierunkiem dla takich warunków, a buty robocze zimowe odpowiadają pracy w chłodzie.
Kontrola stanu sandałów przed dalszą pracą
Regularna ocena stanu pomaga utrzymać właściwości, dla których wybrano dany sandał.
- Bieżnik i podeszwa: widoczne starcie, pęknięcia lub odklejanie elementów podeszwy są sygnałem do wymiany obuwia.
- Elementy utrzymujące stopę: uszkodzenie części odpowiadających za stabilność stopy ogranicza bezpieczne użytkowanie sandała podczas chodzenia.
- Podnosek: w modelach klasy S odkształcenie lub pęknięcie strefy podnoska oznacza konieczność wycofania sandała z dalszej pracy.
- Wkładka odporna na przebicie: w modelach z oznaczeniem P albo PS, czyli w klasach S1P i S1PS, uszkodzenie spodu lub konstrukcji wkładki wymaga wymiany, ponieważ ten element odpowiada za deklarowaną właściwość.
- Zapięcia i paski: zabrudzona albo wystrzępiona taśma rzepa traci siłę trzymania, a luźne zapięcie zmienia ułożenie stopy w sandale i odbiera mu stabilność; gdy zapięcie ma być prostsze, porównaj buty robocze bez sznurówek.